cinema.pl Artykuły

piątek, 25 grudzień 2020 11:58

Pierwszy film performatywny

Napisane przez 
Oceń ten artykuł
(0 głosów)

Opublikuj na FacebookOpublikuj na Google BookmarksOpublikuj na Twitter

Bryza - pierwszy film performatywny, którego premiera odbędzie się 30 grudnia tego roku, to film Oscara Chmioły -  jednego z tegorocznych stypendystów artystycznych Gminy Miasta Sopotu. Mój film jest pierwszym przykładem nowego rodzaju kina. Stanowi też nowy sposób prezentacji sztuki efemerycznej. To efekt mojej 14 letniej praktyki artystycznej w zakresie sztuki wizualnej i performance. 

 25 lipca 2020 roku w Bałtyku wylądowała grupa przybyszy z różnych planet. 

Grupa dokumentujących swój pobyt nad morzem znajomych zaczyna filmować wychodzących na ląd kosmitów. Obcy przechodzą przez Sopot wzbudzając zdziwienie przechodniów. W okolicach Opery Leśnej jeden z innych zostaje porwany przez grupę zamaskowanych sprawców. Uwięziony w małym laboratorium zostaje poddany serii badań, mających na celu zrozumienie jego dziwnej, pozawerbalnej komunikacji. Przybyszowi udaje się tak bardzo zainteresować obserwatorów swoim dziwnym językiem, że ostatecznie się uwalnia. Gdy w końcu znajduje bezpieczne miejsce pośród przyrody, spotyka dziewczynę, z którą udaje mu się znaleźć wspólny język.

Podglądający to z ukrycia przypadkowy świadek zmuszony jest się ujawnić, kiedy oboje zapraszają go do rozmowy bez słów.

Bryza to pierwszy film performatywny, ponieważ zrealizowane w nim zostały wszystkie założenia Manifestu kina performatywnego. Spośród kilkunastu punktów Manifestu wymienić wystarczy trzy: w filmie performatywnym występują performerzy a nie aktorzy, reżyser pełni rolę kuratora artystycznego, a scenariusz zostaje zastąpiony planem sytuacyjnym pogłębianym przez wszystkich twórców. 

 

Jacek Romański pisze o filmie:   

„Czekając na Diwę. Wokół „Bryzy - pierwszego filmu performatywnego” Oskara Chmioły

W momencie, w którym kamera przestaje rejestrować, pomiędzy wydarzeniami na planie filmowym a efektem w postaci nagranego materiału powstaje trudna do przekroczenia bariera. Życie i obraz połączone na moment jednoczesnością czasu nagrywania oddzielają się od siebie. Oto pewien fragment rzeczywistości zdaje się złapany w dziurawą sieć przetwornika, zniekształcony, następnie wtłoczony za pomocą montażu w uporczywy rytm cyfrowej powtarzalności i ogólnodostępności mogących przyjąć w formie obrazu pewien pozór trwałości. Choć w momencie stopklatki to, do czego obraz ten się odnosił bezpowrotnie przeminęło i powtórzyć się nie może, to jednak poprzez monotonną schematyczność dni życie samo zdaje się także naznaczone podobną iluzją. Czy zatem rolą twórcy jest demaskowanie fundamentalnej nietrwałości po obu stronach kamery poprzez postawienie widza w sytuacji stresu i dezorientacji, które odczuwamy zazwyczaj w zetknięciu z tym co inne, jeszcze nieodkryte, nieznane? Czy wręcz przeciwnie ustalanie nowych reguł wobec owej wszechogarniającej zmienności? Najpewniej jedno i drugie.

W „Bryzie” Oskara Chmioły widzimy zatem opór wobec zastanych zasad. Poprzez ich zawieszenie ukazane ma zostać to, co dotąd skrępowane, zasłonięte schematami i normami społecznymi, niedostrzegalne.  Stąd też powracający w filmie gest, wskazujący na to, co powyżej, co transcendujące wobec zastanych sytuacji mogących odnaleźć trwałość jedynie we wspomnianej pozornej powtarzalności. Wyłamać się z reguł, doświadczyć zmiany, być jej częścią - wszystko po to, by dostrzec to, na co ostatecznie ów gest wskazuje - przeświecającą przez wszystko, łączącą w sobie wielość momentów i scalającą na powrót to, co wydawało się oddzielone – Miłość. Bunt jest tu zatem działaniem związanym z doświadczeniem zmiany, jest siłą napędową świata, który dopiero zostanie zbudowany, jednakże wobec odrzucenia dotychczasowych zasad, już na innych fundamentach. Luzując w ten sposób gorset złudzeń oraz uprzedzeń jednostka może mieć nadzieję na doświadczanie codzienności w całej jej wolności i wyjątkowości. Aby jednak nie stał się oklepanym frazesem, na nowo grą pozorów, sprzeciw musi tlić się przez cały czas. Inaczej mówiąc, konieczna interpretacja, ale także sama koncepcja filmu powinny dążyć do swobodnej improwizacji, zmierzać ku swobodnemu przepływowi życia samego, którego nie da się zamknąć w klatce zakazów, nakazów, w komisariatach, internatach, szkołach czy domach. 

To dążenie do improwizacji jest być może szczególnie widoczne w scenie zatrzymania oraz wydarzeń mających miejsce później. Realizuje się ono poprzez różnorodność strategii performatywnych, co stwarza w filmie pewne sytuacyjne rozprężenie, spotęgowane przez wielość operatorów i punktów widzenia. Równocześnie przemyślany montaż i ruch kamery (kąty, zdjęcia z drona etc.) równoważą ten efekt, tylko po to, aby poprzez swoją chaotyczność i przypadkowość znów wzmagać go w następnej scenie lub kadrze. Tym samym twórczy potencjał prozaiczności ukazany zostaje tu poprzez środki odmienne, czy kontrintuicyjne wobec naszych przyzwyczajeń, może zatem być zwiastunem nowej, powstającej na horyzoncie normy, wolnej od dotychczasowych uprzedzeń, przygotowaniem miejsca dla wspomnianej w niezwykłym monologu z „Bryzy” – Diwy.”

„Bryza…” to pierwszy przykład filmu fabularnego, który spełnia wszystkie postulaty tzw. „Manifestu kina performatywnego”. Tym samym jest to urzeczywistnienie koncepcji nowego rodzaju kina i jednocześnie strategia dokumentowania twórczości efemerycznej jaką jest performance (performance art i performing arts). Jak czytamy w Manifeście, jednym z podstawowych założeń tego kina jest: zastąpienie „aktorów performerami, czyli osobami, które potrafią coś autentycznie prezentować w specyficzny dla siebie sposób. Przy czym pamiętajmy, że performerami nie muszą być artyści. Ponadto rozumiejmy, że mogą to być aktorzy, którzy potrafią wykorzystać swój warsztat jako narzędzie wypowiedzi własnej” (Manifest kina performatywnego, Oskar Chmioła, Sopot, 25.07.2020 r. https://www.facebook.com/oskar.chmiola/posts/3211956975510238).

Jak wygląda film, w którym bohaterowie nie są grani przez aktorów tylko prezentowani przez performerów? Można się przekonać oglądając premierowy pokaz „pierwszego filmu performatywnego”.

Jak podaje Encyklopedia PWN bryza [fr. brise], to „lokalny wiatr związany z cyrkulacją powietrza powstającą nad podłożem o zróżnicowanych właściwościach termicznych”.

Tytułowa Bryza jest metaforą powiewu świeżego spojrzenia na kino, performance, styl życia, sposób komunikacji i zachętą do spojrzenia w kierunku, z którego nadchodzi. Kierunkiem tym, czyli źródłem tej idei jest dramakultura, a jej istotą jest wrażliwość i osobliwość. Grunt, nad którym się ona rozchodzi to natomiast technokultura, której istotą jest wymierność i normatywność. Cyrkulacja wpływów tych dwóch idei jest specyficzna dla cywilizacji człowieka. 

Film jest wskazaniem dramakultury jako tej, która porusza i technokultury jako tej, która formuje. W filmie dramakulturę reprezentują performerzy o atypowych i niecodziennych zachowaniach, a technokulturę przechodnie (mieszkańcy, turyści i pracownicy przyglądający się i reagujący) o zachowaniach typowych i codziennych. Przesłaniem filmu jest pokazanie, że te dwie idee mogą współistnieć w harmonii pozostając w ciągłym dialogu. To próba zwrócenia uwagi na fakt, że nasze spory obyczajowe i światopoglądowe są rodzajem systemu regulacyjnego ludzkiej zbiorowości reagującego na zmieniającą się rzeczywistość, rzeczywistość 

o naturze pękniętej, wybrakowanej gdzieś i dlatego ciągle będącej w ruchu. 

Film ukazuje performatywność jako strategię przetrwania w takim świecie.

 

Warto dodać, że film opiera się na założeniach obrazu-czasu Gilles’a Deleuze’a, 

a nawet jest delikatną próbą pójścia dalej w tworzeniu obrazu-kryształu (image-cristal). Opowieści o AKTYWNEJ obecności idealnych wizjonerów (pure voyants). Obecności ludzi będących w mniejszości (minoritaire). To film o aktywności i wrażliwości ludzi, których brakuje (un people qui manque). Co więcej zdjęcia do filmu w Sopocie miały charakter wydarzenia kulturalnego, były rodzajem prezentacji performansów 

w której mógł wziąć udział każdy chętny, w charakterze widza. Dodatkowo w filmie ukryta jest wypowiedź performatywna, pewien tajemniczy ślad, wiadomość pozostawiona przez jednego z przybyszy. W ten sposób film ma charakter obietnicy, performuje w widzu, który może tę wiadomość odczytać jeżeli odwiedzi konkretne miejsce z filmu. 

Ważne jest też, że cały projekt (jakim jest film i manifest) to „inspiracja [autora] realizacjami filmowymi z elementami performatywnymi z zakresu interwencji w przestrzeni publicznej, jak np. Dwaj ludzie z szafą Polańskiego, La montaña sagrada / The Holy Mountain Jodorowskiego,  Holy Motors Caraxa,  Performance Cammella i Roega,  nieco bardziej odległe fascynacje cyklem Cremaster Barneya,  Electromą duetu Daft Punk” (Wiara, misja, harmonia. O Bryzie Oskara Chmioły, dr hab. Bartosz Wójcik, 15.12.2020 r. – cały tekst do pobrania dostępny będzie tutaj w dniu premiery).  

 

Film zainspirowany książką Stanisława Lema zat. Głos Pana / His Master's Voice.  

Tytuł: Bryza – pierwszy film performatywny

Kraj i rok produkcji: Polska 2020

Rodzaj filmu: fabularny film performatywny

Gatunek: science fiction

Czas trwania: średni metraż (40 minut z napisami)

Plan sytuacyjny (scenariusz):

Oskar Chmioła

Kurator artystyczny (reżyseria):

Oskar Chmioła

Występują:

Adrianna Janowska Moniuszko

Agata Sznurkowska

Anita Petk

Bartosz Mateńko

Dorota Kozłowska

Daniel Zakrzewski

Gabriela Zając

Michel Ducerveau

mac lewandowski

Małgorzata Tęgowska

Oskar Chmioła

Pedro Rizzi

Robert Chmielecki

Rutra Kisanaj (Artur Janasik)

Szatan Witkowsk

Tomasz Kubik

Zdjęcia:

Bartosz Mateńko

Michał Baczyński

eventmovie.pl

Muzyka:

Wojciech Król

Producent:

Karolina Puławska

 

Podziękowania dla władz i administratorów miejsc, w których kręcone były zdjęcia:

PTH Kąpielisko Morskie Sopot,

Bałtycka Agencja Artystyczna BART,

Pyrzycki Dom Kultury.

 

Film zrealizowano z udziałem finansowym Gminy Miasta Sopotu.

 

Oskar Chmioła (OCh)

ur. 9 marca 1987 r. w Lublinie (od 2014 r. mieszka i pracuje w Szczecinie) Artysta wizualny, konceptualista, działacz społeczny, animator, projektant, terapeuta, nauczyciel. Skupia się w swojej twórczości na szeroko rozumianym fenomenie performance, czyli przekraczania siebie jako kondycji współczesnego człowieka „Człowiek się dzieje”. OCh™SM należy przez to rozumieć, że człowiek jest z natury swojej zmienny, słaby, niedoskonały, samotny, poszukujący, kreatywny, wrażliwy, inny, dziwny, niezrozumiały, aktywny, samoistny, samodzielny i nieskończony. Człowiek ma prawo być słaby, inny itd. więcej – jest to naturalny sens jego istnienia. Takie jest ogólne przesłanie płynące z twórczości Oskara Chmioły, ale też taka jest forma jego sztuki i działań.

Tworzy sztukę konceptualną, procesualną i kontekstualną, w której ukazuje m. in. takie dychotomie jak: słabość – doskonałość, jednostka – globalność, inność – tożsamość, kreatywność – odtwórczość aby wywoływać w odbiorcach rzeczywiste odczucie katharsis, odpowiedzialności i współczucia. Co ważne artysta nigdy nie wykonuje dwóch takich samych aktów twórczych, a każdy jego performance ma inną treść i przebieg, wynikający z kontekstu czasoprzestrzennego i mentalnego.

Oskar to autor licznych wystąpień artystycznych, akcji i wystaw. Twórca i propagator koncepcji: „Turystyka performerska”, „CzasoPrzestrzeń Performance”, „Perfoterapia”, „Swobodna aktywność”, „Psychoperformance”. Tworzy w różnych obszarach sztuki przy czym performance i wideo, stanowią wspólny mianownik wszystkich jego działań.

Zajmuje się również udostępnianiem kultury wysokiej poprzez działania społeczne i artterapeutyczne- od czterech lat prowadzi warsztaty i wystąpienia dla dzieci, młodzieży i rodziców na terenie Szczecina („Turystyka artystyczna”, „Hipertekst”, „Wyspy”), jest członkiem zarządu stowarzyszenia działającego na rzecz osób z autyzmem i współzałożycielem dwóch spółdzielni socjalnych. Jego artykuł zat. „Co to jest performance?” został opublikowany w Gazecie Polskiej. Współpracował z Wydziałem Kultury Miasta Stołecznego Warszawy dzielnicy Wawer- otrzymał dostęp do przestrzeni na realizację rocznego projektu „Przestrzeń Performance” w Wawerskiej Strefie Kultury. Kurator wystaw (m.in. Przestrzeń sensoryczna), reżyser akcji (np. Przy drzwiach zamkniętych).

Na co dzień pracuje z dziećmi w Integracyjnym Punkcie Przedszkolnym „Dzwoneczek”, gdzie prowadzi terapeutyczne „Zajęcia z kreatywności” i w Poradni Mowy PIKTOGRAMY gdzie prowadzi zajęcia z sensoplastyki, terapii ręki. Stosuje interakcję performance jako jedną z metod terapii. Projektuje pomoce edukacyjne służące do komunikacji alternatywnej AAC w oparciu o system PIC (Pictogram Ideogram Communication.

Studiował na ASP w Warszawie, gdzie uzyskał dyplom I stopnia ze Sztuki i Techniki Operatorskiej na Wydziale Sztuki Nowych Mediów, na Uniwersytecie Szczecińskim, w Wyższej Szkole Humanistycznej i Wyższej Szkole Zarządzania i Przedsiębiorczości gdzie odebrał wykształcenie w zakresie terapii i edukacji.

Nagrody:

2017 r. - stypendium artystyczne Marszałka Województwa Zachodniopomorskiego,

2019 r. - stypendium kulturalne Miasta Gdańska,

2020 r. - stypendium dla osób zajmujących się twórczością artystyczną  i upowszechnianiem kultury Gminy Miasta Sopot.

Ważniejsze wystawy i wystąpienia w kolejności od najnowszych:

2020 – Transmedialny performance konceptualny „Źrenica Świętowita” w ramach wydarzenia „Powiew performansu”, Centrum Współpracy Międzynarodowej, Grodno

2020 – Tekst „Artysta politykiem”, w ramach wydarzenia „Artysta politykiem”, Galeria buntu młodych, Warszawa

2020 – „Młyn”, kuratela nad realizacją performansu kolektywnego typu SpaceTime Performance w ramach wydarzenia „OFF w Młynie”, Przecław 3D, Przecław

2020 – Artywistyczny protest klimatyczny „Ostatni bal”, Plac Grunwaldzki, Szczecin

2019 – Oprowadzanie performatywne szlakiem gotyku ceglanego w Gdańsku realizowane ze środków Miasta Gdańska w ramach Stypendium Kulturalnego

2019 – Performance „Pamięć” w ramach SpaceTime Performance, podczas festiwalu Come Witch Us w szczecińskim Inkubatorze Kultury

2019 – Performance „Above Mainstream” podczas spotkania Szkoła warszawska XXI wieku w Galerii Młodych w ramach warszawskiej Nocy Muzeów

2019 – Psychoperformans „Pragnienie” podczas kolektywnego wystąpienia „Woda, Pragnienie” realizowanego podczas Wiosny Muz w Centrum Współpracy Międzynarodowej w Grodnie

2018 – Wystawa „Przestrzeń sensoryczna”

2018 – Performance kolektywny „Przy drzwiach zamkniętych”. 13 MUZ w Szczecinie

2017 – Performance „Prawda”, Książnica Pomorska im. Stanisława Staszica w Szczecinie w ramach stypendium artystycznego Marszałka Województwa Zachodniopomorskiego

2017 – Integracyjny performance „Miłość” dla osób niepełnosprawnych intelektualnie, Stowarzyszenie „A TO MY” w ramach stypendium artystycznego Marszałka Województwa Zachodniopomorskiego

2017 – Performance „Piękno”, Muzeum Narodowe w Szczecinie, w ramach stypendium artystycznego Marszałka Województwa Zachodniopomorskiego

2017 – Performance kolektywny „Śmierć”, Teatr Polski w Szczecinie, w ramach stypendium artystycznego Marszałka Województwa Zachodniopomorskiego

2017 – Performance „Sprawiedliwość” na placu Solidarności w Szczecinie (we współpracy z Centrum Dialogu Przelomy) w ramach stypendium artystycznego Marszałka Województwa Zachodniopomorskiego

2017 – Prezentacja „perfoterapii”, autorskiej formy artterapii podczas XVl Konferencji PIKTOGRAMY (budowanie modelu wsparcia komunikacyjnego opartego o aac-piktogramy dla osób z poważnymi trudnościami w porozumiewaniu się; afazją-autyzmem-alalią-sli-oligofazjądyspraksją) na Wydziale Zarządzania i Ekononomii Usług Uniwersytetu Szczecińskiego

2017 – Performance „Sens”, Opera na Zamku w Szczecinie, w ramach stypendium artystycznego Marszałka Województwa Zachodniopomorskiego

2017 – Performance „Dobro” na Europejskim Szlaku Gotyku Ceglanego w Stargardzie, w ramach stypendium artystycznego Marszałka Województwa Zachodniopomorskiego

2017 – Performance „Kim jestem”, Teatr KANA w Szczecinie, w ramach stypendium artystycznego Marszałka Województwa Zachodniopomorskiego

2017 – Performance „Najważniejszy problem współczesnego świata” i pierwsza prezentacja autorskiej formy artterapii nazwanej przez artystę „Perfoterapią” na XlX Międzynarodowym Festiwalu Sztuki „INTERAKCJE” w Piotrkowie Trybunalskim

2017 – Happening „Niebieski plac”, z okazji Światowego Dnia Świadomości Autyzmu na Placu Szarych Szeregów w Szczecinie

2016 – „Turystyka performance” – oprowadzanie po Szczecinie dla młodzieży

2016 – akcja „Jasne Błonia” na Jasnych Błoniach w Szczecinie

2015 – wystawa „wieczór performance”, w ramach festiwalu „Interakcje”, w „galerii Działań”, Warszawa (pierwszy PSI-FORMANCE „Acedia”)

2015 – liczne warsztaty performance dla dzieci i dorosłych (prof. w ramach „miejskiego placu zabaw” w galerii „Tworzę się”)

2015 – publikacja artykułu w „gazecie polskiej” („co to jest performance”)

2015 – wystawa „muzyczny plac zabaw” w galerii „tworzę się”, Szczecin (instalacja akustyczna „polifonia”)

2014 – festiwal inSPIRACJE, Szczecin (tryptyk performerski „nie-post-szerzenie”)

2014 – wystawa „powroty” w galerii Neurony Lustrzane, Warszawa (performance „powroty”)

2014 – otworzył czasoprzestrzeń performance

2014 – wystawa „perforado” w galerii Raczej, Poznań (performance „Poznań raczej performance”)

2011 – 2014 – wystawy w Pracowni Działań Przestrzennych Mirosława Bałki, Warszawa („granica”, „Higiena”, „Żywoty Świętych, poprawione”, „Kohezja”, „Szaman miejski”)

2013 – prowadził „Przestrzeń Performance” w Warszawie

2013 – wystawa „Przed..po..zamiast..Wystawa performerska” w Galerii Cicha4, Lublin (site specific „wystawa performerska”)

2013 – festiwal Interakcje, Piotrków Trybunalski (performance „Pręgierz” i „Kodowanie”)

2012 – wystawa „Afther the dark” w Barrbican Center, Londyn (instalakcja „Halloween; permeation”)

2012 – fest. Konteksty, Sokołowsko (perform. „Przestrzeń P”)

2011 – wystawa „Podwówrko na Pradze” w Śnie Pszczoły, Warszawa (instalakcja elektroakustyczna „Odbiór”)

2009 – 2011 – akcje w ramach Grupy Wyspa

2009 – wystawa Grupy Wyspa w galerii Zoya, Warszawa

2007 – indywidualna wystawa „Człowiek czyli czas” w bursie Szkół Artystycznych w Lublinie (pierwszy performance „miłość”)

edukacja:

1997 – 2000 – Szkoła plastyczna Ewy Misztal

2000 – 2007 – Gimnazjum i liceum plastyczne w Lublinie

2007 – 2009 – Policealne studia architektury wnętrz, charakteryzacji teatralnej i filmowej

2009 – 2012 – Studia na ASP w Warszawie, (dyplom licencjacki z Techniki i Sztuki Operatorskiej u prof. Andrzeja J. Jaroszewicza)

2015 – 2017 – Studia na Uniwersytecie Szczecińskim (przygotowanie pedagogiczne, podyplomowe)

2017 – 2018 – Studia w Wyższej Szkole Humanistycznej (Edukacja i Rehabilitacja Osób z Autystycznego Spektrum Zaburzeń, podyplomowe)

2018 – 2020 – Studia magisterskie w Wyższej Szkole Zarządzania i Przedsiębiorczości (Pedagogika wczesnoszkolna i przedszkolna z gimnastyka korekcyjno-kompensacyjną)

Czytany 321 razy Ostatnio zmieniany sobota, 26 grudzień 2020 18:17

Dodaj komentarz


Kod antyspamowy Odśwież

Reklama

Pies.tv

Reklama

Reklama