cinema.pl Artykuły

wtorek, 19 grudzień 2017 12:24

W KLESZCZACH CENZURY CHIŃSKIEJ REPUBLIKI LUDOWEJ

Napisane przez  Ewa Cieplińska-Bertini
Oceń ten artykuł
(0 głosów)

Opublikuj na FacebookOpublikuj na Google BookmarksOpublikuj na Twitter

‘Youth’, najnowszy film światowej sławy chińskiego reżysera, Feng Xiaoganga, pokazany na tegorocznym festiwalu w Toronto, wszedł właśnie na ekrany największej brytyjskiej sieci, Odeon. W Chinach, jego premiera, zaplanowana wcześniej na najbardziej lukratywny  kinowy weekend roku, poprzedzający Święto Narodowe, upamiętniające powstanie Chińskiej Republiki Ludowej, została bezterminowo odwołana. Obserwatorzy zjawisk kulturalnych Państwie Środka dopatrują się podwodów politycznych.



Feng Xiaogang jest jednym z najbardziej aktywnych reżyserów współczesnego kina chińskiego. Jest także jednym z najbardziej dochodowych twórców filmów komercyjnych. Jego komedie z lat 90., należące do popularnego gatunku Hesui Pian, filmów pokazywanych w czasie dwutygodniowych obchodów Chińskiego Nowego Roku, przynosiły do kas biletowych ogromne zyski, bijąc często światowe rekordy. Fakt, że w Chińskiej Republice Ludowej istnieje zakaz wprowadzania w tym czasie na ekrany filmów zagranicznych, prawdopodobnie ma zdecydowany wpływ na dochodowość filmów krajowej produkcji.

W ostatnich latach Feng zrezygnował z reżyserowania komedii i zainteresował się tworzeniem przede wszystkim dramatów: historycznych, wojennych i katastroficznych (‘Banquet: 100 dni cesarza’, ‘Ostatnia bitwa’ czy ‘Aftershock’), widowiskowych superprodukcji, przeznaczonych nie tylko na rynek rodzimy, lecz również zagraniczny. To ukłon w kierunku tak zwanej Piątej Generacji Filmowców, absolwentów pierwszego kursu w nowo-otwartej po Rewolucji Kulturalnej, Pekińskiej Akademii Filmowej. Do jej przedstawicieli należą m.in. Yimou Zhang (‘Zawieście czerwoną latarnię,’ ‘Dom latających sztyletów’, ‘Wielki mur’), Chen Kaige (‘Żegnaj, moja konkubino’ – Złota Palma w Cannes) oraz Tian Zhuangzhuang (‘Błękitny latawiec’, ‘Wiosna w małym miasteczku’, ‘The Go Master’).

Reżyserzy Piątej Generacji wprowadzili chińskie filmy do kin zachodnich. Ich produkcje to odnoszące sukcesy na międzynarodowych festiwalach, spektakularne dramaty wielkiego formatu, rozmachu i budżetu, finansowane przez studia należące głównie do Komunistycznej Partii Chińskiej Republiki Ludowej. Założeniem artystów, ukształtowanych przez tragiczne doświadczenia Rewolucji, było sprzeciwienie się ograniczenim narzuconym przez nacjonalizację produckcji i dystrybucji filmowej: opresyjnym formom polityki kulturalnej, komunistycznej poprawności politycznej oraz ostrej cenzury. Litera rządowej cenzury była, i w dalszym ciągu jest, bardzo prosta: jeśli zagraniczny obraz narusza jej zasady, nie jest pokazywany na chińskich ekranach. Jeśli scenariusz krajowego filmu nie spełnia jej wymogów, produkcja jest po prostu zakazana. Naruszenie zasad chińskiej cenzury jest wyjątkowo łatwe – nagość, pozamałżeński seks, wulgaryzmy, niekorzystny obraz obywatela Chińskiej Republiki Ludowej czy niewłaściwa interpretacja faktów historycznych są podstawami do odłożenia filmu na półki zapomnienia. Ośrodek władzy w Chinach nie należy bowiem, tak jak w Hollywood, do wytwórni, filmowej, lecz do rządu, który decyduje i uczestniczy we wszystkich aspektach przemysłu filmowego – od produkcji obrazu aż do ustalenia daty jego premiery.

Wielu, wspaniale przyjętym przez zagranicznych jurorów i kinomanów, współczesnym filmom, powstałym w Chinach kontynentalnych, cenzorzy Państwowego Urzędu Prasy, Publikacji, Radia, Filmu i Telewizji albo zmieniają datę powszechnej dystrybucji, albo całkowicie zakazują ich projekcji, jak w przypadku ‘Żegnaj, moja konkubino’, zwycięzcy Złotej Palmy w Cannes. Czasami film zostaje bez podania powodu wycofany z kin po kilku seansach, co spotkało ‘Django’ Quentina Tarantino. Również obsypanym nagrodami m.in. w Wenecji, Cannes i BAFTA w Londynie, obrazom Zhanga Yiumo ‘Zawieście czerwone latarnie’ oraz ‘Żyć’, cenzorzy odmówili praw do dystrybucji kinowej. Pierwszy z nich znajdował się na liście zakazanych dzieł przez dwa lata. Natomiast Tian Zhuangzhuang, razem i pięcioma innymi prominentami Piątej Generacji Filmowców, wpisany został na czarną listę i pozbawiony możliwości kręcenia filmów przez siedem lat.

Feng Xiaogang, mimo przyznanej mu cztery lata temu najwyższej krajowej nagrody przez Związek Chińskich Reżyserów, także musi zmagać się z podobnymi represjami ze strony systemu. W ubiegłym roku, premiera jego nagrodzonego w San Sebastian i Toronto obrazu, ‘I Am Not Madame Bovary’ została przeniesiona z prestiżowego weekendu celebrującego rocznicę powstania Chińskiej Republiki Ludowej na koniec następnego miesiąca. Reżyser nie ukrywał rozczarowania. W trakcie wywiadów czy oficjalnych wystąpień często mówi o udrękach cenzury. Twierdzi, że ‘zmiany, jakich domagają się cenzorzy wyrządzają ogromne szkody konkretnym filmom oraz przyprawiają reżyserów o ból głowy. Najczęściej nie wiem, czy się śmiać, czy płakać, kiedy jestem zmuszony do wprowadzenia zmian na gorsze. To jest istna udręka’.
Co mogło więc być powodem bezterminowego wstrzymania daty premiery ‘Youth’,  superprodukcji, która przeszła wszystkie stopnie notorycznie skrupulatniej cenzury krajowej, dostała oficjalne pozwolenie na udział w Międzynarodowym Festiwalu Filmowym w Toronto, której promocja i przedsprzedaż biletów były już rozpoczęte?

‘Youth’ jest ekranizacją autobiograficznej powieści znanej chińskiej pisarki, Yan Geling, która jest również autorką scenariusza filmowego. Obraz przedstawia burzliwe losy nastoletnich członków zespołu artystycznego Chińskiej Armii Ludowo-Wyzwoleńczej w okresie tragicznej w skutkach Rewolucji Kulturalnej (1966 – 1976), podczas przygranicznego konfliktu zbrojnego między  Chińską Republiką Ludową a Wietnamem (1979) oraz w latach 90., kiedy pokolenie, którego młodość i niewinność przepadła na polu ‘spełnienia obowiązku wobec ojczyzny’, musi pogodzić się z rezultatami koszmarnej przeszłości.

‘Youth’ zawiera autobiograficzne wątki również z życia reżysera. Podobnie jak bohaterowie filmu, w wieku 19 lat został przyjęty do wojskowego zespołu artystycznego. ‘To było spełnienie moich młodzieńczych marzeń. Kiedy w 1984 roku musiałem opuścić zespół, byłem bardzo smutny. To był naprawdę niezapomniany okres w moim życiu. Bardzo kolorowy i bardzo ważny. Wiele późniejszych epizodów zatarło się w pamięci, ale nie ten. Ten będę zawsze pamiętał ’ – powiedział podczas promocji filmu. Równocześnie podkreślił, że film jest hołdem złożonym weteranom konfliktu chińsko-wietnamskiego oraz, że kieruje go przede wszystkim do młodzeży, by zobaczyła, do jak ogromnych poświęceń i bohaterstwa poprzednie pokolenia były zdolne. Zapewnił jednak, że film nie jest afirmacją wojny, lecz obrazem jej okrucieństwa.

Rewolucja Kulturalna oraz wojenny konflikt z 1979 roku są w dalszym ciągu drażliwymi i bolesnymi tematami w Państwie Środka. Podobnie jak sutyacja weteranów wojennych, którzy od dwóch lat systematycznie organizują protesty, domagając się stosownego odszkodowania i lepszej opieki społecznej. Jak widać, Feng Xiaogang poruszył zbyt wiele czułych zagadnień w roku zjazdu Komunistycznej Partii Chin, najważniejszego w kraju wydarzenia politycznego, organizowanego raz na pięć lat. Okres obrad partyjnych to czas wzmożonych środków ostrożności, czas wyciszenia w środkach masowego przekazu drażliwych tematów.

Z ostatniej chwili: China Film Insider właśnie potwierdził, że chińska premiera ‘Youth’ odbyła się w ubiegły piątek. Film spotkał się z ogromnym zainteresowaniem kinomanów i po czterech dniach przyniósł dochód $48 milionów.

Ewa Cieplińska-Bertini

Czytany 182 razy Ostatnio zmieniany wtorek, 20 luty 2018 14:59

Dodaj komentarz


Kod antyspamowy Odśwież

Reklama

Pies.tv